Sprężone powietrze jest wykorzystywane w wielu zakładach przemysłowych, warsztatach a także mniejszych punktach produkcyjnych. Zasila narzędzia pneumatyczne, urządzenia sterujące i maszyny wykonujące powtarzalne zadania. Ażeby instalacja działała w zgodzie z wymogami, konieczne jest zarządzanie stanu jej najważniejszych elementów.
W praktyce kłopoty rzadko ukazują się bez wcześniejszych sygnałów. Nierzadko jest to dłuższy czas napełniania zbiornika, częstsze uruchamianie silnika lub zmiana dźwięku w trakcie pracy. Zdarza się również, że ciśnienie w instalacji staje się niestabilne, pomimo że zapotrzebowanie na powietrze pozostaje podobne. Takie objawy mogą posiadać różne przyczyny, dlatego sama obserwacja nie wystarcza do postawienia trafnej diagnozy. Przeglądy sprężarek pozwalają wycenić stan urządzenia, sprawdzić podstawowe parametry i wykryć oznaki zużycia poszczególnych części. Zakres testom uzależniony jest od rodzaju konstrukcji, liczby przepracowanych godzin oraz warunków otoczenia. Inne obciążenia występują w urządzeniu pracującym przez kilka godzin dziennie, a inne w instalacji działającej nieomalże bez przerwy. Znaczenie ma także temperatura pomieszczenia, zapylenie i sposób pobierania powietrza.
Podczas oceny stanu technicznego istotne są nie tylko i wyłącznie podzespoły odpowiedzialne za sprężanie, lecz także układ chłodzenia, filtry, przewody i elementy sterujące. Zabrudzone powierzchnie chłodzące mogą utrudniać odprowadzanie ciepła, jednakże niedrożny filtr wpływa na warunki pracy całego układu. W sprężarkach olejowych należy kontrolować poziom i stan oleju, a także zwracać uwagę na ewentualne wycieki. W urządzeniach bezolejowych zakres czynności wygląda inaczej i musi odpowiadać zaleceniom producenta. Warto być świadomym, że pojedynczy objaw nie za każdym razem wskazuje na uszkodzenie samej sprężarki. Spadek ciśnienia może wynikać z nieszczelności przewodów, nieprawidłowej pracy zaworów lub zbyt dużego poboru powietrza przez odbiorniki. Dlatego przed wymianą części sprawdza się również instalację, w której pracuje urządzenie. Regularna kontrola ułatwia porównywanie rezultatów pomiarów i zauważanie przeróbek zachodzących w czasie. O ile parametry stopniowo odbiegają od wcześniejszych wartości, można dokładniej ustalić, kiedy pojawił się problem i w jakich warunkach występuje.
Gdy kontrola wskazuje na usterkę, kolejnym etapem jest uwarunkowanie jej źródła oraz zakresu niezbędnych prac. Naprawa kompresorów może obejmować wymianę zużytych uszczelnień, naprawę układu sterowania, usunięcie nieszczelności lub prace przy elementach mechanicznych. Rodzaj czynności uzależniony jest od konstrukcji urządzenia i charakteru uszkodzenia. Są przypadki w których wystarczy wymiana pojedynczego podzespołu, w innych konieczny jest szerszy demontaż i sprawdzenie współpracujących części. Nie trzeba dodatkowo zakładać, że każda awaria ma jedną przyczynę. Przykładowo podwyższona temperatura może być związana zarówno z zabrudzeniem chłodnicy, jak i z niewłaściwą wentylacją pomieszczenia lub nadmiernym obciążeniem. Regeneracja sprężarek polega natomiast na odtworzeniu właściwego stanu wybranych elementów, które uległy zużyciu w trakcie eksploatacji. W współzależności od modelu i stanu technicznego może obejmować obróbkę lub przepływ części, kontrolę luzów, ocenę powierzchni roboczych a także ponowny montaż. Przed podjęciem decyzji uwzględnia się przystępność części, koszt prac, przewidywany czas przestoju i wiek urządzenia. W pewnych sytuacjach zakres regeneracji jest ograniczony przez uszkodzenia, których usunięcie wymagałoby zamiany większej liczby podzespołów. W tak zaistniałej okoliczności porównanie możliwych rozwiązań powinno opierać się na realnym stanie technicznym, a nie wyłącznie na cenie pojedynczej części.
Serwis sprężarek powietrza obejmuje czynności powiązane z kontrolą, konserwacją, diagnozowaniem usterek i oceną parametrów pracy urządzenia. Harmonogram takich prac powinien uwzględniać zalecenia producenta, intensywność eksploatacji oraz warunki panujące w miejscu instalacji. Sam odstęp czasu między kolejnymi kontrolami nie zawsze wystarcza do określenia potrzeb technicznych, ponieważ dwa podobne urządzenia mogą pracować przy zupełnie innym obciążeniu. W codziennej eksploatacji warto zwracać uwagę na częstotliwość załączania silnika, poziom hałasu, temperaturę, komunikaty sterownika i ewentualne ślady wycieków. Przydatne jest również zapisywanie dat wykonywanych czynności, wymienionych części a także wyników pomiarów. Taka dokumentacja pomaga ustalić, czy dany problem powraca i czy po wykonanej naprawie parametry zmieniły się w zgodzie z oczekiwaniami. Istotnym zagadnieniem pozostaje również jakość powietrza dostarczanego do instalacji. Obecność wilgoci, oleju lub zanieczyszczeń może wpływać na działanie odbiorników, dlatego ocena samego urządzenia nie zawsze daje pełny obraz sytuacji. W sytuacji instalacji o zmiennym zapotrzebowaniu na sprężone powietrze znaczenie ma także sposób regulacji wydajności i dopasowanie pracy sprężarki do obowiązującego obciążenia. Zbyt częste uruchamianie i zatrzymywanie może wskazywać na potrzebę sprawdzenia ustawień, zbiornika lub charakterystyki poboru powietrza. Dopiero porównanie tych informacji daje możliwość wycenić warunki eksploatacji i określić, które czynności kontrolne lub naprawcze są uzasadnione w danym przypadku.
Zobacz więcej: serwis sprężarek powietrza.